Inleiding Japanse cultuur

Het fenomeen Geisha

Kersenbloesem / Esdoorn kijken

Trouwceremonie

Eer- of schaamtecultuur

Kimono

Origami

Overlijden en begraven
De Japanner en de groep De samoerai Cadeautjes / Verpakkingskunst Tatoeren
Feestdagen Ikebana Theeceremonie Badcultuur en Onsen
Festivals - matsuri De maan en maankijken Temari Japanse kraanvogels

Klik hier, als links het navigatiemenu ontbreekt.


De maan en maankijken (tsukimi)

De al vaker genoemde verbondenheid van de Japanners met de natuur (zie ook Kersenbloesemfeest) komt ook tot uiting in 'maankijken' of 'tsukimi'. Tsuki betekent maan en mi betekent kijken. Het gaat dan om de volle maan in september. Dit feest wordt echter ook wel 'chsh no meigetsu' genoemd, hetgeen 'volle maan bij de 15e dag van de 8e maand' betekent. Hiermee bedoelde men de 8e maanmaand. Aangezien een maanmaand altijd van nieuwe maan naar nieuwe maan loopt, is de 15e nacht altijd volle maan. Van oudsher (en in sommige streken nog steeds) werd dit namelijk volgens de maankalender gevierd en dat was dan in augustus. Ook werd het wel 'jugoya' (15e nacht) genoemd.
De echte 'maan-kijk-feestjes' zijn toch meestal bij volle maan in september. Deze volle maan wordt beschouwd als de mooiste en helderste maan die te zien is. Men vindt de maan dan een toppunt van zuiverheid en schoonheid en het zien hiervan geeft een enorme troost. In Japan deed men (tegenwoordig is het wat minder) bijv. de deuren open en onder het eten van 'tsukimi dango' (maankijken-koekjes) zat men tijden lang naar de maan te kijken. Met deze gevoelstemming kon men heel goed haiku (zie Japanse pozie) maken en een glaasje sake drinken. Geliefden konden een meer oproeien en in alle stilte genieten van de aanblik van een volle maan in september. Voor Japanners in het buitenland was dit een mooie gelegenheid om even aan het thuisfront te denken.

Dit maankijken is, zoals zoveel zaken, van de Chinezen overgenomen. De maan speelde, net als in vele andere culturen, een belangrijke rol en bij de Chinezen (en later dus ook de Japanners) was de maan een bewoonde plek. De Chinezen zagen een haas op de maan wonen, die daar bezig was met het maken van een levenselixer. De Japanners zagen die haas echter bezig met het fijnstampen van rijst voor de bekende Japanse rijstkoek (mochi). De kern van dit verhaal is overigens weer gebaseerd op een oude Indiase legende.
Zowel de maan als de haas staan beide symbool voor een lang leven. Dit komt weer door het levenselixer dat de haas volgens de Chinezen bezig was te maken op de maan.
Een grappige bijkomstigheid is de manier van voortplanten van de haas, althans volgens de verhalen. En van de manieren waarop een wijfje zwanger kon raken was door in de achtste maand over de golven van de zee te rennen. Hier komt dus de achtste maand om de hoek kijken. Het leuke is dat men nog al eens afbeeldingen ziet, zoals bijv. op porselein, waarop een haas met golven staat afgebeeld of samen met de maan.

 


Deze pagina is een onderdeel van Uchiyama's website over Japan
terug naar begin