Inleiding

Mythologie van Japan

Shinto

Mythische schepping van Japan
Boeddhisme
Kami en bosatsu

Klik hier, als links het navigatiemenu ontbreekt.

Klik hier voor bijbehorend top frame.


Inleiding

torii

De torii is het symbool van de shinto. Het geeft het terrein van de tempel aan met achter de torii de heilige grond.

Japan kent in feite twee religies, het shinto (eigenlijk shint˘) en het boeddhisme, voor zover we die als religies willen zien. Veel westerlingen zullen shinto met zijn duizenden goden (kami) niet als religie willen zien en het boeddhisme wordt vaak meer als een levenswijze bestempeld.
Velen beschouwen shinto als een oorspronkelijk Japans volksgeloof, maar anderen zetten daar weer grote vraagtekens bij omdat in vroegere tijden , zoals rond de Yayoi periode, een aantal volkeren of stammen zich in Japan vestigden vanuit het noorden en het zuiden. Zij namen elk hun eigen volksgeloof mee en we zien rond het begin van de jaartelling dat ook veel verschillende rituelen, zoals uitingen van sjamanisme. Deze stammen hebben elk hun eigen priesters en hun eigen rituelen en van een eenheid is nog lang geen sprake. Shinto als zodanig bestaat dus nog niet, evenmin als het woord shinto. Pas later als het boeddhisme is ingevoerd wordt er gesproken over jind˘ waarmee de goden werden bedoeld die buiten het boeddhisme stonden. Pas rond begin 15e eeuw komt de term shint˘ (de weg van de goden) in zwang.
Shinto is het oudste (volks)geloof in Japan en is ook typisch voor Japan. Geen enkel ander land kent shinto. Het is waarschijnlijk ontstaan in de Yayoi periode, rond het begin van de christelijke jaartelling als een soort behoefte om te bidden of te bedanken voor een goede oogst maar shinto heeft ook zijn wortels in het sjamanisme. Het is gebaseerd op vele shintogoden, kami, die echter heel anders gezien moeten worden als bijv. de oude Griekse goden of de christelijke Jezus of god. Kami zijn geesten die overal kunnen huizen, zoals in bijzondere stenen, bomen, bergen of gebieden. 
In de 6de eeuw werd het boeddhisme vanuit Korea ge´mporteerd hetgeen aanvankelijk op verzet stuitte maar in de loop van de tijd werden de Boeddha's, er zijn immers meerdere Boeddha's (butsu of nyorai in het Japans), en  bodhisattva's (bosatsu) uit het boeddhisme aangepast en konden worden verweven met de shintogoden.

Religie is nog steeds een belangrijk onderdeel in het Japanse leven waar het boeddhisme nu het belangrijkste geloof is. In 1985 waren er in Japan 90 miljoen Boeddha-volgelingen, tegen 1,7 miljoen christenen en 155 duizend moslims. Een groot aantal boeddhisten zijn echter tevens shinto aanhangers. Blijkbaar gaan deze twee geloven prima samen. Veel Japanners praktiseren dus zowel het shinto als het boeddhisme. Eigenlijk dient het boeddhisme niet als een religie gezien te worden, maar meer als een levenshouding. Men gelooft niet in goden, maar probeert het ultieme doel van het leven te bereiken, namelijk de verlichte status, zoals Boeddha dat ooit bereikt heeft. Er wordt verschillend gedacht over hoe dit bereikt kan worden en dit verklaart (voor een deel) de verschillende sektes. Omdat hier een bepaald geloof aan ten grondslag ligt, willen sommigen het wel als een geloof bestempelen, maar het is dus geen geloof in de betekenis van 'geloof in een godheid'. Voor het gemak zullen we het woord 'geloof' hier wel blijven gebruiken.
Shinto wordt veelal gezien als het geloof voor tijdens het leven (men trouwt meestal volgens het shinto ritueel) terwijl het boeddhisme gezien wordt als het geloof voor nß het leven. Begrafenissen gaan meestal volgens het boeddhistisch ritueel. Shinto heeft ook niets te bieden voor na de dood. In feite beschouwt shinto alles dat met bloed en dood te maken heeft als onrein. Voor zaken na de dood grijpt de Japanner, mede om die reden, naar het boeddhisme. Boeddhisme belooft immers verlossing uit dit leven vol lijden.

Vanuit de geschiedenis zijn shinto en het boeddhisme nauw met elkaar verbonden. Bij de introductie van het boeddhisme zijn diverse zaken uitgewisseld, onder meer om de introductie beter geaccepteerd te krijgen (zo ongeveer als de vroeg-christelijke kerk de van origine heidense decemberfeesten omsmolten tot het huidig kerstfeest) en raakten het shinto en het boeddhisme innig verstrengeld. Zo zijn deze twee religies op de raakvlakken dermate aangepast dat er geen contradicties meer zijn. Daardoor is de scheiding niet meer zo scherp en zijn vele kami als boddhisattva terug  te vinden in het boeddhisme in Japan en omgekeerd.
In shinto, het oude oer-geloof van de Japanner, spelen kami (goden of geesten die zich in principe in elk voorwerp kunnen bevinden), een grote rol. Daarnaast zijn er ook vele kami met speciale taken, bijv. de kami voor de oorlog of de kami voor de kunst. Deze laatste is trouwens typisch een voorbeeld voor de samenwerking tussen shinto en boeddhisme. De godin voor de kunst, Benten, wordt in shinto en boeddhisme vereerd. Veel oudere Japanners geloven nog wel degelijk in het bestaan van deze kami en hoewel ook jongeren dit niet altijd ontkennen, praktiseert het merendeel het shinto meer uit gewoonte, meer uit volksfolklore dan uit een echt geloof.
Pas na de Meijirestauratie heeft shinto zijn huidige vorm gekregen, maar ook nu nog maakt men veelal geen strikte scheiding tussen boeddhisme en shinto. Zo zien we wel eens bij boeddhistische rituelen de typische shinto 'shide' (zigzag papieren) opduiken en vaak realiseert de gemiddelde Japanner zich niet of iets boeddhistisch of shinto is of wat de oorsprong is, zoals wij ons veelal niet realiseren waar bijvoorbeeld het pinksterfeest vandaan komt.

Thuis heeft men nog twee huisaltaren, een shinto ("kamidana") en een boeddhistisch huisaltaar ("butsudan").
De laatste tijd lijkt er wel een tendens te zijn naar het boeddhisme en als ze er over nadenken zien veel Japanners shinto steeds meer als een overgeleverd volksgeloof, maar doen nog wel steeds enthousiast mee aan shinto bijeenkomsten, zoals bijvoorbeeld shichi-go-san.
Hoewel officieel door het merendeel van de Japanners beide geloven praktisch wordt beleden, wordt dit over het algemeen op een verschillend niveau gedaan. Het boeddhisme wordt veelal bewust beleden en omdat er verschillende stromingen zijn wordt er ook verschillend over de diverse details gedacht. Zo geloven sommigen wel degelijk in re´ncarnatie en over bevrijding uit dit aardse lijden, anderen geloven dit weliswaar niet maar denken toch nog wel dat bijvoorbeeld problemen in het huidige leven een gevolg is van onopgeloste problemen in een vorig leven.


Links

Literatuur


Deze pagina is een onderdeel van Uchiyama's website over Japan
terug naar begin